Internet, birbiriyle tüm dünya üzerinde yayýlmýþ bilgisayar aðlarýnýn birleþiminden oluþan devasa bir bilgisayar aðýdýr. Telefon hatlarýyla birbirine baðlý bu aðda, kiþi ve kuruluþlarýn kullandýðý farklý yapýda bilgisayarlar ve bu bilgisayarlarda kullanýlan farklý iþletim sistemleri bulunabilir. Internet, bu farklý yapýda bilgisayarlarýn ortak bir dille iletiþim kurmasýna imkan saðlayarak, üzerlerinde farklý programlar çalýþtýrýlsa bile, kiþiler ekranda ayný bilgileri görür ve deðerlendirirler.

  Bazý bilgisayar aðlarý ve dolayýsýyla bu að içinde baðlý bilgisayarlar, ayný zamanda kesintisiz olarak Internet ortamýna da baðlýdýrlar. Bunlarýn bir kýsmý, Internet ortamýnda baþka kullanýcýlara, yararlanabileceði çeþitli bilgiler sunarken; bir kýsmý da, kendi bilgisayarýyla Internet'e geçici olarak baðlanmak isteyen kullanýcýlarýn eriþim isteklerine cevap verirler. Internet eriþim saðlayýcý kuruluþlar, normal bir kullanýcýnýn Internet'e telefon baðlantýsý ile eriþimini, genelde þehir içi telefon haberleþme fiyatýyla saðlayan bölgesel kuruluþlardýr.

  Internet’in en temel iþlevi, haberleþme ve iletiþimdir. Internet üzerinden dünyanýn dört bir tarafýyla faks kadar hýzlý, posta kadar ucuz bir þekilde iletiþim kurabilir, dilediðiniz her konuda araþtýrma yapabilir, bu süreç içinde gerekli gördüðünüz bilgi ve dokümanlarý bilgisayarýnýza yükleyebilirsiniz. Yerinizden hareket etmeden uçsuz, bucaksýz bir alýþveriþ yapabilir, müze ve sergileri gezebilir, müzik arþivlerine girebilirsiniz, farklý ülkelerden olan insanlarla her konuda yazýyla ve/veya sesli olarak tartýþabilir, ithalat-ihracat ile uðraþýyorsanýz yurt dýþýndaki baðlantýlarýnýzý en küçük zaman diliminde gerçekleþtirebilir ve mesajlarýnýzý minimum maliyetle günün her aný dünyanýn her yerine gönderebilirsiniz.

  Türkiye’de ilk Internet baðlantýsý, 12 Nisan 1993 tarihinde yapýlmýþtýr. Ýlk yýllarýnda sadece TÜBÝTAK ve üniversitelerin kullanýmýna izin verilen ve sadece ODTÜ ve Ege üniversiteleri üzerinden baðlanýlan Internet’e bugün her isteyen, istediði Internet Servis Saðlayýcý kuruluþlar üzerinden baðlanabilmektedir.

  Türkiye'de Internet baþlangýçta, tüm dünyada olduðu gibi, bilgi aktarýmý amacýyla kullanýlmýþtýr. 1995 yýlý içinde, dünyadaki geliþime paralel olarak, Türk giriþimcileri de günden güne artan bir talep ile Internet ortamýný; Web Sayfalarý, elektronik posta ve diðer servisleri ile, kullanýcýlarýn beklentileri doðrultusunda etkileþimli olarak, özellikle tanýtým ve pazarlama için kullanmaya baþlamýþlardýr.

 

Internet, teknik olarak, TCP/IP protokolü ile desteklenen pek çok servis sunar. Örnek olarak, Internet eriþimi olan bir kullanýcý, eðer kendisine yetki verilmiþse, Internet’ e baðlý diðer herhangi bir bilgisayardaki bilgilere eriþebilir, onlarý kendi bilgisayarýna alabilir, kendi bilgisayarýndan da Internet eriþimi olan baþka bir bilgisayara dosya/bilgi gönderebilir. Bu özellik, dosya transfer protokolü olarak bilinir. Benzer þekilde, Internet üzerindeki kullanýcýlar birbirlerine elektronik posta gönderebilirler.

  Ýçerik bakýmýndan ise, Internet’ in sunduklarý bazen insan hayal gücünü zorlayacak boyutlara varmaktadýr. Vizyondaki filmlerin kýsa tanýtýmlarýný kolayca evimizdeki ekrana taþýyabilir ya da Amerikan Kongre Kütüphanesi’ nde tarama yapabiliriz, TÜBÝTAK arþivine baðlanýp Bilim ve Teknik dergilerinin yeni ve eski sayýlarýný tarayabilir, yazýlarý okuyabiliriz, Hacettepe Üniversitesi’ ne uzanýp o anki Beytepe Kampüsü sýcaklýklarýný grafiksel olarak görebiliriz, katýlmak istediðimiz bir bilimsel toplantýya bildirimizi Internet üzerinden gönderebiliriz. Örnekleri arttýrmak mümkün; NASA servislerine baðlanýp, son uydu fotoðraflarýný tarayabiliriz, þiir arþivlerine baðlanýp þiirler okuyabiliriz. Son yýllarda geliþtirilen World Wide Web ve (yavaþ yavaþ unutulmasýna raðmen, o bir klasikti) Gopher gibi modern Internet araçlarý ile bilgiye ulaþým daha da kolaylaþmýþ, ulaþýlabilecek bilgiler ve sunulan servisler miktar ve çeþit olarak artmýþlardýr. Internet’ in sunduklarý; onu kullananlarýn istekleri, hayal güçleri ve geliþen Internet teknolojisi ile hep artmaktadýr.

  Internet, bilgiye ulaþmayý kolaylaþtýrmak için deðiþik ‘bilgi tarama’ yöntemleri de sunar. Bu servislerden bazýlarý; Archie, Veronica, Jughead, Whois, Virtual Libraries olarak listelenebilir. Internet’ in sunduklarý çok geniþtir ve bu kadar bilgi arasýnda, bilinçsiz bir kullanýmla, insan yolunu çok kolay kaybedebilir.

Amerikan tarzý internet

Türkiye’de “bilgi toplumu” kavramýnýn yaygýnlaþmasý, internetin yaygýnlaþmasýyla hemen hemen ayný zamana rastlar. “Bilgi toplumu” propagandasýnýn kesinlikle bir tesadüf olmadýðýný internetin sunduðu olanaklara bakarak anlayabiliriz. Bir yanýyla internet bu kavramýn belki de somut tek örneði veya bir baþka deyiþle can simididir denilebilir.

***

Her ne kadar istatistikler internetin, “bilgi toplumu” kavramýnýn iki unsurundan biri olan “bilgi”nin paylaþýlmasý için deðil daha çok eðlence amaçlý kullanýldýðýný ve bunu desteklendiðini gösterse de her fýrsatta ne kadar “bilgili” bir toplum olduðumuzun reklamý yapýlýyor.

***

Son zamanlarda “bilgi toplumu”ndan sonra bilgi ekonomisiyle tanýþtýk. Bu yeni kavram adýndan da anlaþýlacaðý üzere bir fikir pazarý; yani tatlý karlar getirecek fikirlerin satýldýðý bir pazar. Gene buna en iyi örnek, bilgisayar teknolojisi ve internet. Ülkemizde büyük þirketlerin, “iyi fikri olaný maddi olarak destekleyelim hem o kazansýn hem biz kazanalým” düþüncesiyle yürüttüðü kampanyalar yeni yeni yayýlýyor ve yayýlmaya devam edeceðe benziyor. Tüm bu geliþmeler ve doðuracaðý sonuçlar bize “bilgi toplumu”nun bilgi ekonomisi piyasasýnda deðerinin artacaðýný gösteriyor.

***

Yozlaþmanýn günümüzdeki en uç görünümlerinden birisi internettir desek abartmýþ olmayýz herhalde. Ýnternetin etkileþimli bir ortam olmasý dolayýsýyla herkesin bu alanda rahatlýkla yayýn yapabilmesi ve de bu ortamda gerçek kimliðini gizleyebilmesi, internetin böyle bir görünüm almasýný kolaylaþtýran etkenlerden sadece birkaçý.

***

Bize sürekli pompalanan bireyciliðin getirdiði bir davranýþ þekli olan, kendine ve topluma karþý sorumsuz ve kayýtsýz kalabilmeye sanal ortamda kolayca rastlýyorsunuz. Ýnternette birisine ülkenin durumundan bahsettiðiniz zaman politika yapmakla eleþtiriliyorsunuz, hatta küfre bile maruz kalabiliyorsunuz. Ama “nasýl kýz tavlanýr” diye içinde argo sözcükler de barýndýran bir þeyler yazarsanýz, birçok mektup arkadaþýnýz olabilir.

***

Kültür emperyalizminin ülkemizde ve dünyada büründüðü önemli biçimlerden birisi olan “Amerikan tarzý yaþam” hayatý, “fast-food” yani deyim yerindeyse “abur cubur” olarak tüketmemizi öðütlüyor. Ve bunlarý yaparken bir yandan da politikanýn, siyasetin boþ þeyler olduðunu söylüyor. “Amerikan tarzý yaþam”ýn propagandasýný yapan uluslararasý tekeller de, IMF ve Dünya Bankasý aracýlýðýyla birçok ülkenin gerek ekonomisinin gerekse politikasýnýn iplerini elinde tutuyor.

***

Tüm bunlara raðmen gününü kurtarma derdinde olmayýp, yüzleri geleceðe dönük insanlar da var ve bunlar giderek çoðalýyor. Bunlara en iyi örneklerden birisini daha önce gene bu köþeden tanýtýlan “www.icerik.org” adresli site oluþturuyor. Bu sitede insanlar yazýlarýný ve bunlarýn üstünden yaptýklarý tartýþmalarý paylaþýyorlar. Gönderilen yazýlarýn konu yelpazesi edebiyattan politikaya kadar oldukça geniþ. Buna benzer baþka siteler de mevcut ve sayýlarý giderek artýyor. Bu siteler, ayný zamanda insanlarýn kendi geleceklerine sahip çýkabilmek için politika yapmaya duyduðu ihtiyacýn bir göstergesi. Gerçi büyük bir kýsmýnýn kaygýsý sadece rahatsýz olduðu bir durumu dile getirmek ama bu bile var olan yozlaþmaya karþý geliþen bir tepkinin ürünü.

Ýnternetin köklerini 1962 yýlýnda J.C.R. Licklider'in Amerika'nýn en büyük üniversitelerinden biri olan Massachusetts Institute of Tecnology'de (MIT) tartýþmaya açtýðý "Galaktik Að" kavramýnda bulabiliriz. Licklider, bu kavramla küresel olarak baðlanmýþ bir sistemde isteyen herkesin herhangi bir yerden veri ve programlara eriþebilmesini ifade etmiþti. Licklider 1962 Ekim ayýnda Amerikan Askeri araþtýrma projesi olan Ýleri Savunma Araþtýrma Projesi'nin (DARPA - Defense Advensed

Research Project Agency) bilgisayar araþtýrma bölümünün baþýna geçti. MIT'de araþtýrmacý olarak çalýþan Lawrance Roberts ile Thomas Merrill, bilgisayarlarýn ilk

kez birbirleri ile 'konuþmasýný' ise 1965 yýlýnda gerçekleþtirdi.

  1966 yýlý sonunda Roberts DARPA'da çalýþmaya baþladý ve "ARPANET" isimli projesi önerisini yaptý. ARPANET çerçevesinde ilk baðlantý 1969 yýlýnda dört merkezle yapýldý ve ana bilgisayarlar arasý baðlantýlar ile internetin ilk þekli ortaya çýktý. ARPANET'Ý oluþturan ilk dört merkez University of California at Los Angeles (UCLA), Stanford Research Institute (SRI), University of Utah ve son olarak University of California at Santa Barbara (UCSB) idi (Gromov, 1998).

  Kýsa süre içerisinde birçok merkezdeki bilgisayarlar ARPANET aðýna baðlandý.

1971 yýlýnda Að Kontrol protokolü (NCP-Network Control Protokol)ismi verilen bir protokol ile çalýþmaya baþladý. 1972 yýlý Ekim ayýnda gerçekleþtirilen Uluslararsý Bilgisayar Ýletiþim Konferansý (ICCC- International Computer Communications Conference) isimli Konferansta, ARPANET'in NCP ile baþarýlý bir demontrasyonu gerçekleþtirildi. Yine bu yýl içinde elektronik posta (e-mail) ilk defa ARPANET içinde kullanýlmaya baþladý. NCP'DEN daha fazla yeni olanaklar getiren yeni bir protokol,

1 Ocak 1983 tarihinde Ýletiþim Kontrol Protokolu (Transmission Control Protokol/ internet protokol - TCP/IP) adýyla ARPANET içinde kullanýlmaya baþladý. TCP/IP bugün varolan internet aðýnýn ana halkasý olarak yerini aldý.

  1980 yýllarýn ortasýnda Savunma Bakanlýðý'na baðlý (DoD) Amerikan askeri

bilgisayar aðý, ARPANET'ten ayrýldý ve MILITARY NET adý ile kendi aðýný kurdu. 1986 yýlýnda Amerikan bilimsel araþtýrma kurumu 'Ulusal Bilim Kuruluþu' (NSF), ARPANET

için ülke çapýnda beþ büyük süper bilgisayar merkezi kurulmasýný içeren kapsamlý bir öneri paketi öne sürdü. ARPANET Amerikan hükümetinin sübvansiyonu ile NSFNET olarak düzenlendi. 1987 yýlýnda yeniden düzenlediði internet yapýlanmasý planý ile NSFNET yedi bölgesel nokta üzerinde 1.5 Mb/s (daha önce 56 Kb/s idi) güçlü bir omurgayý iþleteceðini duyurdu.

  NSFNET Merit olarak adlandýrýlan Michigan Eyaletindeki üniversitelerin organizasyonu ile NSF'in yaptýðý bir anlaþma doðrultusunda iþletilmeye baþlandý. NSFNET'in iþletilmesine bir süre sonra Merit'in yanýnda ABD'nin dev bilgisayar firmasý IBM ve haberleþme firmasý MCI dahil oldu. NSFNET'in iþletilmesine yönelik 1990 yýlýnda oluþturulan bu birlik 'Ýleri Að Hizmetleri' (ANS-Advance Network Services)olarak adlandýrýldý.ANS'nin kuruluþu süreci ABD'de 1990'lara kadar devlet desteðinde geliþen internet omurgasýnýn özelleþtirilmesi sürecinin de baþlangýcý olmuþtur.

  1990 yýlýnda NSFnet ile özel þirketlerin ortak iþletmesi ile baþlayan özelleþtirme

süreci, 1995 yýlý mayýs ayýnda NSF'nin internet omurga iþletmeciliðinden tamamen çekilmesi ile tamamlandý. 1995 yýlýndan itibaren ABD internet omurga iþletimi

tamamen özel iþleticilerinin elindedir.

  Internet‘e çeþitli þekillerde, baþlangýcýndan 1994 yýlý sonuna kadar 110 ülke, 10,000 bilgisayar aðý, 3,000,000 dan fazla bilgisayar ve 25 milyonu aþkýn kullanýcý baðlanmýþtýr. Bu sayý, Web Sayfasý kavramýnýn kullanýma girdiði 1995 yýlý içinde büyük bir patlama göstermiþ ve 60 milyon’a ulaþmýþtýr. Bu sayýnýn 1996 yýlý içinde de, her ay yüzde 10 artmasý beklenmekteydi. Ve þu an Türkiye' de 5 Milyon, Dünyada toplam 300 Milyon Ýnternet kullanýcýsý olduðu sanýlýyor. Görüldüðü üzere Internet büyük bir hýzla dünyanýn her köþesine din, dil, ýrk ve ülke ayrýmý yapmadan eriþmektedir. Þu an yeni yüzyýlýn en büyük iletiþim ve reklam araçlarýnýn baþýnda gelmektedir.