Hava kirliliği; canlıların sağlığını olumsuz yönde etkileyen ve/veya maddi zararlar meydana getiren havadaki yabancı maddelerin, normalin üzerindeki miktar ve yoğunluğa ulaşmasıdır.

Bir başka deyişle hava kirliliği; havada katı, sıvı ve gaz şeklindeki yabancı maddelerin insan sağlığına, canlı hayatına ve ekolojik dengeye zarar verecek miktar, yoğunluk ve sürede atmosferde bulunmasıdır. İnsanların çeşitli faaliyetleri sonucu meydana gelen üretim ve tüketim aktiviteleri sırasında ortaya çıkan atıklarla hava tabakası kirlenerek, yeryüzündeki canlı hayatı olumsuz yönde etkilenmektedir.

Hava kirliliğini kaynaklarına göre 3'e ayırabiliriz;

1 - Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliği:
Ülkemizde özellikle ısınma amaçlı, düşük kalorili ve kükürt oranı yüksek kömürlerin yaygın olarak kullanılması ve yanlış yakma tekniklerinin uygulanmasi hava kirliliğine yol açmaktadır.

2 - Motorlu Taşıtlardan Kaynaklanan Hava Kirliliği:
Nüfus artışı ve gelir düzeyinin yükselmesine paralel olarak, sayısı hızla artan motorlu taşıtlardan çıkan egzoz gazları, hava kirliliğinde önemli bir faktör oluşturmaktadır.

3 - Sanayiden Kaynaklanan Hava Kirliliği:
Sanayi tesislerinin kuruluşunda yanlış yer seçimi, çevre korunması açısından gerekli tedbirlerin alınmaması (baca filtresi, arıtma tesisi olmaması vb.), uygun teknolojilerin kullanılmaması, enerji üreten yakma ünitelerinde vasıfsız ve yüksek kükürtlü yakıtların kullanılması, hava kirliliğine sebep olan etkenlerin başında gelmektedir.

Hava Kirliliğinin Etkileri

Kirli hava, insanlarda solunum yolu hastalıklarının artmasına sebep olmaktadır. Örneğin; kurşunun kan hücrelerinin gelişmesini ve olgunlaşmasını engellediği, kanda ve idrarda birikerek sağlığı olumsuz yönde etkilediği, karbonmonoksit (CO)'in ise, kandaki hemoglobin ile birleşerek oksijen taşınmasını aksattığı bilinmektedir. Bununla birlikte kükürtdioksit (SO₂)'in, üst solunum yollarında keskin, boğucu ve tahriş edici etkileri vardır. Özellikle duman akciğerden alveollere kadar girerek olumsuz etki yapmaktadır. Ayrıca kükürtdioksit ve ozon bitkiler için zararlı olup; özellikle ozon, ürün kayıplarına sebep olmakta ve ormanlara zarar vermektedir.

Sanayi, endüstri ve ısınmada kullanılan fosil yakıtlar ile ormanların tahribi ve arazi değişmesi sonucu, atmosferdeki karbondioksit miktarının %5 oranında arttığı tespit edilmiştir. Bunun ise küresel ısınmaya yol açabileceği öngörülmektedir.


Hava Kirliliğini Önlemek İçin Alınabilecek Tedbirler:

· Sanayi tesislerinin bacalarına filtre takılması sağlanmalı,

· Evleri ısıtmak için yüksek kalorili kömürler kullanılmalı, her yıl bacalar ve soba boruları temizlenmeli,

· Pencere, kapı ve çatıların izolasyonuna önem verilmeli,

· Kullanılan sobaların TSE belgeli olmasına dikkat edilmeli,

· Doğalgaz kullanımı yaygınlaştırılarak, özendirilmeli,

· Kalorisi düşük olan ve havayı daha çok kirleten kaçak kömür kullanımı engellenmeli,

· Kalorifer ve doğalgaz kazanlarının periyodik olarak bakımı yapılmalı,

· Kalorifercilerin ateşçi kurslarına katılımı sağlanmalı,

· Yeni yerleşim yerlerinde merkezi ısıtma sistemleri kullanılmalı,

· Yeşil alanlar arttırılmalı, imar planlarındaki hava kirliliğini azaltıcı tedbirler uygulamaya konulmalı,

· Toplu taşım araçları yaygınlaştırılmalı,

Bütün bu etkenlerin yanında; atıkların uygun olmayan tesislerde yakılarak bertaraf edilmesinin önlenmesi, sanayi tesisi yer seçiminin yerleşim alanları dışında ve hakim rüzgarlar dikkate alınarak yapılması, imar planlarında bu alanların çevresinde yapılaşmaların önlenmesi ve araçların egzoz emisyon ölçümlerinin periyodik olarak yapılması sağlanmalı, bununla birlikte; alternatif enerji kullanan motorlu taşıtlar geliştirilmeli ve özendirilmelidir. (LPG vb.)

Hava Kirliliği

Hava kirliliği insan sağlığını doğrudan etkiler. Bu nedenle hava kirliliği konusunda daha duyarlı olmalıyız.

İşte konuya ilişkin bazı bilgiler:

• Havanın % 78'i Azot; ama bizim için önemli olan havadaki OKSİJEN. Otomobilinizin kontağını çevirirken bile ateşleme için oksijen gerekli, oksijen kaybını önleyemeyiz ama oksijen yapımını sağlayabiliriz.
• Hava kirliliği hava katmanlarında sera etkisine, bu ise iklim değişikliğine yol açar.
• İnsan yapımı kloroflorokarbonlar ozon tabakasını inceltiyor, ozonun incelmesi, çevre ve insan sağlığı üzerinde çok olumsuz etkiler yapıyor.
• Hava kirliliği ve küresel ısınmayı önlemek için pek çok şey yapabiliriz, ama öncelikle aşırı enerji kullanımından kaçınmalıyız.

Hepimizin üzerine hava kirliliği ile ilgili belli sorumluluklar düşmektedir.

Eğer sorumluluk duygusuyla "önce ben" diyerek işe başlarsak sorunun yarısını çok kısa sürede çözeriz.

"Yok başkaları yapsın" diyorsak kentlerden kaçarken "önce ben" demek zorunda kalabiliriz.

Hava kirliliği öldürüyor

Yapılan bir araştırmaya göre, havası çok kirli bir odada 2 saat kalmak, kalp damarlarını yüzde 2 ila yüzde 4 oranında daraltıyor

Dünya Sağlık Örgütü’nün araştırmasına göre, kalp düşmanı olan hava kirliliği, 2020 yılına kadar tüm dünyada 8 milyon insanın ölümüne sebep olacak.
Amerikan ve Kanadalı bilim adamları, hava kirliliğinin kalp rahatsızlığına yol açtığını, bu daralma sebebiyle sağlıklı insanların bile kalp ve dolaşım rahatsızlığı çekip, kriz geçirebileceğini belirtti. Michigan ve Toronto Üniversiteleri’nde görevli araştırmacı Robert ve Jeffrey Brook kardeşlerin yaptığı araştırma, “Circulation” dergisinde yayımlandı. Brook kardeşler, araştırmaya katılan deneklerin damarlarının, havası çok kirli bir odada 2 saat kaldıktan sonra, yüzde 2 ila 4 oranında daraldığını tespit etti.
Diğer bilimsel araştırmalar da hava kirliliğinin, ölümle sonuçlanan çeşitli hastalıkları yol açtığını ortaya koyuyor. Journal Siceence dergisinde yer alan araştırma raporunda, karbondioksit veya ozondan oluşan sera gazının, güneşin sıcaklığını atmosferde alıkoyarak dünyanın ısınmasına yol açtığı, insanların sağlığını etkileyerek ölümlere neden olduğu ifade edildi.

Anormal hava şartları gelişiyor
Dünya Sağlık Örgütü’nün araştırmasına göre ise, 2020 yılına kadar bütün dünyada hava kirliliği 8 milyon insanın ölümüne sebep olacak. Birçok bilim adamı, karbondioksit ve diğer gazların uzun dönemde havaların ısınmasına yol açtığını, bu yüzden buzulların eridiğini, denizlerin seviyesinin yükseldiğini ve anormal hava şartlarının geliştiğini ileri sürüyor.
Birleşmiş Milletler’in yayınladığı çevre kirliliği raporuna göre de, her yıl ortalama 11 milyon çocuk hayatını kaybediyor. Raporda sadece 5 yaş ve altı çocukların oluşturduğu yaklaşık 4 milyon insanın, hammadde işleme fırınlarından çıkan duman sebebiyle solunum enfeksiyonundan öldüğü ifade ediliyor. Raporda, en az 1.4 milyar insanın hava kirliliğinden etkilendiği ve bütün ölümlerin yüzde 25’inin çevre kirliliğinden kaynaklandığı, dünyada en yoğun kirliliğin Asya ülkelerinde olduğu kaydedildi.

Tahran’da hava kirliliği can alıyor

İran’da yayımlanan Cumhuri İslami gazetesi, başkent Tahran’da hava kirliliği nedeniyle günde 27 kişinin öldüğünü yazdı.